لیست مقالات >> جلد 12،شماره 1
شماره عنوان نویسنده / نویسندگان چکیده اصل
1علل پايداري سد لغزشي آب اسك در مسير رودخانه هرازعباس كنگي

نویسندگان :عباس كنگي
چکیده مقاله :

چكيده:

تا كنون در طول دامنه هاي پر شيب دره هراز، در شمال ايران، سدهاي زمين لغزشي متعددي تشكيل شده كه گسيختگي برخي از آنها خسارات و تلفات زيادي به همراه داشته است. فوران آتشفشان دماوند، وقوع زمين لرزه هاي بزرگ و ذوب سريع برف ها، مهمترين عوامل تشكيل دهنده اين سدهاي لغزشي بوده است. در سال 1999 هم زمان با ذوب سريع برف ها در ماه ارديبهشت، زمين لغزش آب اسك در جنوب آتشفشان دماوند، تشكيل شده است. فعاليت اين زمين لغزش، مدفون شدن روستاي پشنگ، تخريب 450 متر از جاده اصلي تهران - آمل و انسداد رودخانه هراز را سبب شده است. اين سد لغزشي داراي ارتفاع 20 متر از بستر رودخانه و درياچه حاصل از آن داراي حداكثر طول 700 متر ، پهناي 300 متر و عمق 15 متر مي باشد.  اين زمين لغزش همانند ريزش سريع سنگ در لايه هاي   شيل، ماسه سنگ و زغالسنگ هاي ژوراسيك تحتاني رويداده  است. در اين زمين لغزش، سطح گسيختگي در طول سطح لايه بندي شكل گرفته است. بلا فاصله پس از لغزشي اصلي و انسداد رودخانه، توده عظيمي از تخته سنگهاي بزرگ از جنس تراورتن، بر روي بخش شمالي زمين لغزش ريزش نموده است. اين تخته سنگهاي بزرگ، بصورتي بي نظم در داخل گل و لاي ناشي از زمين لغزش قرار گرفته و بخش شمالي توده زمين لغزش را به شدت مستحكم نموده است. پس از پرشدن درياچه سد زمين لغزشي، از روي بخش شمالي توده لغزشي آب سريز نموده است. حضور تخته سنگهاي تراورتني در اين بخش مانع فرسايش سد لغزشي در طي 17 سال گذشته گرديده است. سريز آب رودخانه هراز از روي توده لغزشي آب اسك و نشت آب از بخش هاي مختلف آن، شرايط پر خطري را بوجود آورده است. با اين وجود، پايدار ماندن سد لغزشي آب اسك در چنين شرايط دشوار، نمونه اي  استثنايي و تماشايي از سدهاي لغزشي را به نمايش گذاشته است. در اين مطالعه  مشخصات، سن، شاخص هاي مسبب، توزيع اندازه دانه ها و اثرات طبيعي زمين لغزش آب اسك همچنين سد لغزشي و حجم درياچه مرتبط با آن مورد بررسي قرار گرفته است.

 

واژه هاي كليدي:  ‌سد لغزشي، زمين لغزش آب اسك، رودخانه هراز، پارامترهاي ژئومورفومتر